ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਮੇਰੇ ’ਤੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ‘‘ਆਪਣੇ ਮਨ, ਪ੍ਰਾਣਾਂ (ਜੀਵਾਂ) ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ ਸਮਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਬੋਲਦੇ ਹੋਏ, ਮੇਰੇ ਭਗਤ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ’’ (10.9)। ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਭਗਤ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ ਰਹਿਣਗੇ।

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ‘ਮੈਂ’ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਅਸੀਂ ਕਦੇ ਸੋਚ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਾਡਾ ‘ਮੈਂ’ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡਾ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਉਸਦੇ ਭਗਤ ਉਹ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵੰਡ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਉਹ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਵੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਉਸਦੇ ਬਾਰੇ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਗੈਰ-ਭਗਤ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਸੰਦ ਅਤੇ ਨਾਪਸੰਦ ਵਿਕਸਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਸਮਾਨਤਾ (2.50) ‘ਯੋਗਾ ਕਰਮਸੁ ਕੌਸ਼ਲਮ’ (ਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਹਰ ਕਰਮ ਇਕਸੁਰ ਹੈ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਈ ਜੋ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਜੋ ਵੀ ਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਉਹ ਇਕਸੁਰ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਅਤੇ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ‘‘ਜੋ ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੁੱਧੀ ਯੋਗ (ਬੁੱਧੀ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਾਪ) ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ (10.10)। ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਦਇਆ ਤੋਂ, ਮੈਂ, ਬ੍ਰਹਮ ਨਿਵਾਸੀ, ਅਗਿਆਨਤਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ, ਗਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਦੀਵੇ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹਾਂ’’(10.11)।

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਲਈ, ਪਿਆਰ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਰਤ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਾਡੇ ਲਈ ਪਿਆਰ ਉਦੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਸ਼ਰਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਰਤ ਪਿਆਰ ਦਇਆ ਹੈ, ਸ਼ਰਤੀਆ ਪਿਆਰ ਅਗਿਆਨਤਾ ਹੈ। ਸ਼ਰਤੀਆ ਪਿਆਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਰਤ ਪਿਆਰ ਵੱਲ ਵਧਣਾ ਗਿਆਨ ਦੇ ਦੀਵੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵੱਲ ਵਧਣ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਸ਼ਰਧਾ ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਹੈ ਜੋ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਰਗਾ ਹੈ; ਅੰਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਹੋਣ ਦੇਣ ਲਈ ਮਨ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣਾ। ਜਦੋਂ ਸਾਡਾ ਪਿਆਰ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਰਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਸਰਬ-ਸੰਮਲਿਤ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

https://epaper.jagbani.com/clip?2386154